Της Σταυρούλας Βερβερίδου*

Είδα πολλές φορές αυτήν την εικόνα σε διάφορες εκδοχές τον τελευταίο μήνα και με ενοχλεί βαθιά. Σε αυτήν που αναρτώ εδώ, πρόσθεσα το ροζ πλαίσιο για να μην αναπαράγω το μήνυμα που φέρει από μόνη της. Το ακούμε συχνά: «Έχω άλλα 20 παιδιά να ασχοληθώ…».

Και κάπως έτσι, όλη η δυσκολία μιας σύνθετης κατάστασης συσσωρεύεται μέσα σε ένα παιδί. Ένα παιδί γίνεται το πρόβλημα. Το παιδί που φωνάζει, που διακόπτει, που δεν συμμορφώνεται.

Και ξεκινά ένας φαύλος κύκλος. Όταν εκπαιδευτικοί, γονείς και παιδιά αρχίζουν να στιγματίζουν ένα παιδί, η απόρριψη επιστρέφει σε εκείνο και συχνά εντείνει τη δυσκολία του.

Δεν θα πάμε εκδρομή εξαιτίας του.

Δεν θα τον καλέσουμε στο πάρτι.

Δεν θέλουμε να καθόμαστε δίπλα του.

Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δυσκολεύεται ακόμη περισσότερο.

Πού είναι η υποστήριξη από το κράτος, από όλη τη σχολική κοινότητα, από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας; Πού είναι η υποστήριξη σε αυτήν τη δασκάλα, σε αυτήν την οικογένεια, σε αυτό το παιδί;

Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη ώστε κανείς να μη μένει μόνος μέσα σε αυτή τη δυσκολία;

Ή μήπως η λογική μας είναι απλώς ο Καιάδας; Όποιος δεν χωράει, περισσεύει;

Μην αγχώνεστε τόσο για τη δικαιοσύνη. Καμία σχέση δεν έχει με αυτή την εικόνα.

Ναι, κάποια παιδιά θα χρειαστούν και θα πάρουν περισσότερα από το σχολείο. Όχι επειδή το αξίζουν περισσότερο, αλλά επειδή είχαν την ατυχία να μη γεννηθούν με τόσα εφόδια, σε οικογένειες με τις δυνατότητες που θα θέλαμε ή σε συνθήκες που θα τους εξασφάλιζαν μια ευκολότερη αφετηρία.

Και αυτό ακριβώς κάνει την εκπαίδευση τόσο σημαντική: να μην αναπαράγει τις ανισότητες που ήδη υπάρχουν έξω από αυτήν, στην κοινωνία μας.

Η πικρή αλήθεια είναι ότι πολλές φορές αναπαράγουμε αυτές τις ανισότητες, ακόμη και μέσα στο σχολείο. Όταν δίνουμε προτεραιότητα στα παιδιά των οποίων οι γονείς ασχολούνται περισσότερο, τηλεφωνούν συχνότερα, διεκδικούν, επιμένουν, βρίσκονται διαρκώς παρόντες. Και, αντίθετα, όταν για τα παιδιά που δεν έχουν αυτή την υποστήριξη αρχίζουμε να σκεφτόμαστε ότι είναι «καμένα χαρτιά», χαμένες περιπτώσεις, παιδιά για τα οποία δεν μπορούμε πια να κάνουμε πολλά.

Αν είναι καμένο χαρτί ένα παιδί που δεν έχει την υποστήριξη της οικογένειάς του, τότε είμαστε όλοι μας καμένα χαρτιά στην κοινωνία που δημιουργήσαμε.

Ξέρετε ποιους λυπάμαι ακόμη περισσότερο σε αυτή την εικόνα; Τα υπόλοιπα παιδιά. Άλλα όχι γιατί δεν προχωρούν στην ύλη.

Επειδή αν μεγαλώσουν σε μια κοινωνία όπου η δυσκολία του άλλου είναι απειλή για τη δική τους ευημερία, θα τους λείπουν πολύτιμα εφόδια: η αλληλεγγύη, η ενσυναίσθηση, η συνεργασία, η αίσθηση του ανήκειν. Θα μεγαλώσουν με μοναξιά, ατομικισμό και ανταγωνισμό. Και όταν κάποτε βρεθούν τα ίδια σε μια δύσκολη θέση, ίσως φοβούνται περισσότερο την απόρριψη παρά την ίδια τη δυσκολία τους.

Η μόρφωση δεν είναι μόνο όσα μαθαίνουν τα παιδιά που μπορούν να ακολουθήσουν απρόσκοπτα το μάθημα. Είναι και όσα μαθαίνουν για εκείνους που δυσκολεύονται να ακολουθήσουν. Για τη θέση που έχουν αυτοί οι άνθρωποι μέσα στην κοινότητά μας.

Και τώρα, μακιγιάζ, χαμόγελο και συνεχίζουμε.

The show must go on…

Μόνο που εγώ δυσκολεύομαι όλο και περισσότερο να κάνω πως δεν βλέπω αυτό που συμβαίνει. Και δεν μου αρέσει καθόλου η παράσταση.

*Σταυρούλα Βερβερίδου, Σχολική Ψυχολόγος MSc και συν-συγγραφέας μαζί με τον Δημήτρη Τσέτουρα του βιβλίου “Από την Κορυφή στο Μαζί” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις μας.