Πέρασα τους τελευταίους 6 μήνες διαβάζοντας εκατοντάδες ποιήματα νέων – Και με έκπληξη διαπίστωσα ελπίδα, όχι απόγνωση

Του Sean Murphy (Διευθυντή του Center for Story στο Πανεπιστήμιο Shenandoah) από το The Conversation

Αν έχετε διαβάσει οποιοδήποτε άρθρο ή σχόλιο για τη σημερινή νεολαία, τα παρακάτω στατιστικά στοιχεία δεν θα σας εκπλήξουν: Περίπου το 19% των Αμερικανών ηλικίας 12 έως 19 ετών υποφέρει από κατάθλιψη —ποσοστό υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα ενηλίκων. Παράλληλα, μόνο το 58,5% των εφήβων δηλώνει ότι λαμβάνει σταθερά τη συναισθηματική και κοινωνική υποστήριξη που χρειάζεται. Συχνά δείχνουν ελάχιστη εμπιστοσύνη στους θεσμούς —είτε πρόκειται για την κυβέρνηση, είτε για τα σχολεία, είτε ακόμη και για τον ίδιο τον συνάνθρωπό τους. Την ίδια στιγμή, το μέσο παιδί στην Αμερική περνά περίπου 7,5 ώρες την ημέρα μπροστά από μια οθόνη.

Ως καθηγητής αφήγησης και δημιουργός podcast, έχω χάσει πλέον το μέτρημα των φορών που έχω ακούσει ανθρώπους της δικής μου γενιάς ή μεγαλύτερους να παραπονιούνται ότι «οι νέοι σήμερα δεν διαβάζουν» ή ότι «δεν ενδιαφέρονται για τίποτα».

Κι όμως, τους τελευταίους έξι μήνες διάβασα εκατοντάδες ποιήματα που υπέβαλαν νέοι δημιουργοί ηλικίας 10 έως 21 ετών για την ανθολογία του μη κερδοσκοπικού οργανισμού μου, 1455 Storytelling Arts. Περισσότεροι από 300 νέοι έστειλαν τα έργα τους και τελικά επιλέξαμε 177 από αυτούς. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, βρέθηκα επανειλημμένα προ εκπλήξεως, γεμάτος ενθάρρυνση και έμπνευση.

«Ο μόνος τρόπος να το ξεπεράσεις, είναι να περάσεις μέσα από αυτό»

Για τους νεαρούς συγγραφείς που πέρασαν από το γραφείο μου, η ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον δεν είναι μια παθητική ευχή, αλλά μια προσωπική και συλλογική πράξη ευθύνης. Είναι μια άρνηση να αποδεχτούν ένα στάτους κβο στην πολιτική και την καθημερινότητα που προφανώς δεν λειτουργεί για πολλούς ανθρώπους.

Ξανά και ξανά, οι νέοι έστειλαν ποιήματα που πάλευαν με τη μοναξιά, τις διαλυμένες οικογένειες, τη βία, την ταυτότητα, το άγχος, το πένθος και την αβεβαιότητα.

• Η Layla Dwelle (15 ετών), αντιμετωπίζει αυτό το τεταμένο κλίμα της υπερπληροφόρησης και του άγχους γράφοντας:«Κουράστηκα από τον κύκλο / Κουράστηκα από το κακό / Κουράστηκα από όσα γίνονται / Κουράστηκα από όσα δεν γίνονται».
• Η Alicia Chow (14 ετών), γράφει:«Συνειδητοποιώ ότι ο μόνος τρόπος να το ξεπεράσεις, είναι να περάσεις μέσα από αυτό / Γι’ αυτό συνεχίζω να προχωράω, ως μια πράξη ανυπακοής απέναντι στην απώλεια».

Αυτά τα ποιήματα αναγνωρίζουν τον πόνο, αλλά ταυτόχρονα αναζητούν την τρυφερότητα στις πιο σκοτεινές γωνιές της ζωής. Περιγράφουν έναν κόσμο που μοιάζει να κινείται ανάμεσα σε δύο άκρα: το χάος και τη σιωπή. Επιμένουν, όμως, ότι το να γίνεσαι μάρτυρας του κόσμου γύρω σου δίνει σκοπό και νόημα στη ζωή. Με απλά λόγια, αυτοί οι δημιουργοί δεν παραιτούνται —προσπαθούν να φτιάξουν ένα μέλλον που θα διορθώνει το δυσλειτουργικό παρόν.

Τα ερωτήματα που οι μεγάλοι αποφεύγουν

Πολλοί από αυτούς τους νέους προσπαθούν να απαντήσουν σε ερωτήματα που οι ίδιοι οι ενήλικες δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν ή απλώς αποφεύγουν. Ερωτήματα όπως:

• Πώς παραμένει κανείς άνθρωπος σε μια κουλτούρα που μετατρέπει την απόσπαση της προσοχής μας σε κέρδος;
• Πώς νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον χωρίς να πάθουμε συναισθηματική ανοσία (να «μουδιάσουμε») μπροστά στον πόνο και τη δυστυχία των άλλων;
• Πώς φανταζόμαστε και χτίζουμε ένα μέλλον, όταν μας υπενθυμίζουν συνεχώς την αυξανόμενη ανισότητα;

Η ενσυναίσθηση ως τόλμη, όχι ως αδυναμία

Οι νεότεροι άνθρωποι δεν εθελοτυφλούν μπροστά στα προβλήματα του πλανήτη. Αντίθετα, οι νεαροί ποιητές που διάβασα δεν βλέπουν την ενσυναίσθηση ως αδυναμία, αλλά ως μια τολμηρή, επιτακτική ανάγκη να κάνουν τον κόσμο πιο ευγενικό και πιο δίκαιο.

Η ποίηση δεν είναι μια τέχνη που αποφέρει εμπορικό κέρδος. Είναι μια διαδικασία που αναγκάζει τον αναγνώστη να επιβραδύνει, να συμβιώσει με την ασάφεια και να βιώσει τη γλώσσα με τρόπο που εξερευνά τον εσωτερικό μας κόσμο. Το γεγονός ότι τόσοι πολλοί νέοι στρέφονται ακόμα στην ποίηση είναι, για μένα, εξαιρετικά σημαντικό —αν όχι ιστορικό. Μας δείχνει ότι οι νέοι Αμερικανοί (και όχι μόνο) ίσως τελικά να μην έχουν παραιτηθεί.