Μπορεί να υπάρξει Πανεπιστήμιο χωρίς τη ζωντανή σχέση Δασκάλου και φοιτητή;

Γράφει  ο καθηγητής Γιάννης Πανούσης,πρώην Πρύτανης , πρώην υπουργός

Διάψευση οραμάτων, διάψευση προσδοκιών, διάψευση ιδεών, διάψευση προσώπων, διάψευση πολιτικών εφαρμογών.

Το σύστημα της Ανώτατης Εκπαίδευσης στη χώρα έχει περάσει από διάφορες φάσεις, με καλά και κακά «παραδείγματα».

Η πρώτη φάση ήταν κυρίως ιδεολογική [ο ρόλος του πανεπιστημίου στη διαμόρφωση συνείδησης και στην πολιτιστική αναπαραγωγή].

Η δεύτερη φάση απέβλεπε κυρίως στον εκδημοκρατισμό [ο νόμος-πλαίσιο 1268/82 και η θεσμική συμμετοχή όλων των φορέων στη διοίκηση].

Η τρίτη φάση χαρακτηριζόταν κυρίως από τον εκσυγχρονισμό [δομές και λειτουργίες συμβατές με την ανάπτυξη].

Η τέταρτη φάση στόχευε κυρίως στον εξευρωπαϊσμό [η εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα].

Η πέμπτη φάση κινείται κυρίως στο πεδίο της παγκοσμιοποίησης [διεθνείς κλίμακες / ranking απόδοσης κι επίδοσης].

Το ερώτημα που τίθεται είναι: «Σε ποια φάση βρίσκεται σήμερα το ελληνικό πανεπιστήμιο [ρόλος και φυσιογνωμία];»

• Στην ιδιωτικοποίηση της πληροφορίας ή στη γενικευμένη δημόσια παροχή γνώσης;
• Στο μονοαξιακό μοντέλο ανάπτυξης [Κωνσταντίνος Τσουκαλάς] ή στον έλεγχο, με μέτρο τον Άνθρωπο, των νέων τεχνολογιών;
• Στην αναδιάταξη των δομών ή στη διαφάνεια/λογοδοσία των λειτουργιών;

Ο μέχρι σήμερα γενικός προβληματισμός [χωρίς να θέλω ν’ αδικήσω εξαιρετικές προσεγγίσεις] κινείται πέριξ της αμφισβήτησης του δημοσίου πανεπιστημίου [αναξιοκρατία, «μαγειρέματα», νεποτισμός], της δαιμονοποίησης των μη-κρατικών ιδρυμάτων [τσαπατσουλιές, αυθαιρεσίες], της υποβάθμισης από την Πολιτεία της έρευνας, της ακαδημαϊκής ξενολατρείας [κυρίως για τα αμερικανικά ΑΕΙ], της μη-αναγνώρισης των πτυχίων στην αγορά εργασίας, της [μη] τροποποίησης του άρθρου 16 του Συντάγματος, της ευθύνης των κομμάτων [ιδίως των «αριστερών»] για την κατάσταση κλπ. κλπ.

Δεν αγνοώ τις σκιές και τα παρασκήνια, τα οποία καλύπτουν ένα μέρος της [παρα;]φιλολογίας, όμως εκπλήττομαι που ελάχιστοι προβάλλουν τη βασική προϋπόθεση για να υπάρξει και να λειτουργήσει η ακαδημαϊκή κοινότητα: υποχρεωτική παρακολούθηση μαθημάτων από τους φοιτητές και επαγγελματικό ασυμβίβαστο για τους καθηγητές.

Με άδεια καθίσματα και κενές έδρες δεν διαμορφώνεται ο νέος meta-homo sapiens της γνώσης, αλλά καθιερώνεται ο homo artificial της intelligence απόγνωσης.

Καλά και χρήσιμα τα συνέδρια, τα papers και τα πάνελ, όμως ο καθηγητής πανεπιστημίου είναι Δάσκαλος όταν περιβάλλει με συνέπεια και υπευθυνότητα τη μετάδοση της γνώσης στους ενεργούς φοιτητές του κι όχι όταν παρέχει απλώς πακέτα πληροφοριών [στα οποία το AI είναι ταχύτερο κι ευκολότερο] στους άγνωστους εγγεγραμμένους [πελάτες του;].

Πηγή: ESOS