ΈΤΣΙ ΞΑΦΝΙΚΑ – ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΑΝΝΩΝ
Μια ανθρωποκεντρική ταινία του Ιάπωνα Ριουσούκε Χαμαγκούτσι
Γράφει ο Δημήτρης Γρηγορόπουλος
H ταινία του Ιάπωνα σκηνοθέτη κέρδισε στο Φεστιβάλ των Καννών το Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας για τις δύο πρωταγωνίστριες της ταινίας, τη Βιρζινί Εφιρά και την Τάο Οκαμότο, στις οποίες το βραβείο απονεμήθηκε εξ ημισείας.
Στην ταινία η Μαριλού (Βιρζινί Εφιρά) διευθύνει έναν οίκο ευγηρίας στα περίχωρα του Παρισιού, του οποίου οι τρόφιμοι στην πλειοψηφία τους πάσχουν από αλτσχάιμερ, έχουν απολέσει τη βασική επαφή με το περιβάλλον και τους οικείους τους και χαρακτηρίζονται από παθητικότητα και την απώλεια δραστηριότητας. Στη θεραπεία τους κυριαρχεί μια τυποποιημένη παραδοσιακή μέθοδος, που αποβλέπει αποκλειστικά στην εξασφάλιση της υγείας και της ηρεμίας τους και όχι στην ανάκληση των πνευματικών, κοινωνικών και δημιουργικών δραστηριοτήτων τους.
Η Μαριλού προσπαθεί να εφαρμόσει την τεχνική ανθρωποκεντρικής φροντίδας Humanitude, απορρίπτει τη θεραπευτική αγωγή και πρακτική που ισχύει στο ίδρυμα, θεωρεί ότι η φροντίδα των πασχόντων πρέπει να επικεντρώνεται στην αγάπη, τη κοινωνικότητα, τη δημιουργικότητα. Φρονεί ότι η θεραπεία δεν πρέπει να είναι απλώς ιατρική, αλλά να εδράζεται στην επικοινωνία και την αγάπη. Η πρωτεύουσα αυτή σημασία για την αντιμετώπιση του αλτσχάιμερ παραπέμπει στην εφαρμογή της αντιψυχιατρικής, την οποία εισηγήθηκε ο σπουδαίος Ιταλός «αντιψυχίατρος» Μπατάλια, που πρότεινε να κλείσουν στην Ιταλία τα ψυχιατρεία και να παραπεμφθούν οι ψυχασθενείς και οι πάσχοντες από αλτσχάιμερ στη φροντίδα των οικογενειών τους, κυρίως, και των εξωτερικών ιατρείων των νοσοκομειακών δομών, θεωρώντας ότι ο ιδρυματισμός ενισχύει το αλτσχάιμερ.
Η ρηξικέλευθη αλλαγή που εισάγει η Μαριλού, προκαλεί αρχικά αντιδράσεις στους εργοδότες, που φοβούνται ότι όσοι ασθενείς βελτιωθούν σημαντικά θ΄αποχωρήσουν από το γηροκομείο μειώνοντας το εισόδημά τους. Αντιδρά όμως και το προσωπικό, που θ’ αναγκαστεί να υποστεί μακρόχρονη και απαιτητική επανεκπαίδευση, ενώ θα δει και τα καθήκοντά του να δυσχεραίνονται, αφού η τυποποιημένη και απλουστευμένη φροντίδα, που παρέχουν στους ασθενείς, θα αντικατασταθεί από μια απαιτητική προσπάθεια ουσιαστικής επαφής και επικοινωνίας.
Κι ενώ η Μαριλού μοιάζει εγκλωβισμένη σε αδιέξοδο, η τυχαία γνωριμία της με τη Μάρι (Τάο Οκαμότο), μια καρκινοπαθή Γιαπωνέζα θεατρική σκηνοθέτρια, γίνεται αφορμή να δει τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Έτσι, θα ξεκινήσει μια δυνατή σχέση φιλίας και αλληλοθαυμασμού ανάμεσα στη Μαριλού και τη Μάρι. Ανταλλάσσουν απόψεις και σκέψεις για τη θεραπευτική προσέγγιση και μέθοδο, μέσω της βαθιάς επικοινωνίας ανάμεσα τους, αλλάζουν τη ζωή και την οπτική τους και αποφασίζουν να συνεργαστούν και να πορευτούν μαζί, αποδεχόμενες τον χρόνο που κυλά αντίστροφα για τη Μάρι και προσπαθώντας να επιβραδύνουν και να απολαύσουν τον χρόνο που ρέει.
Η ταινία ολοκληρώνεται με μια αισιόδοξη σκηνή, που δικαιώνει την άποψη του Μπατάλια και την πρακτική των δύο πρωταγωνιστριών. Ένας αυτιστικός νεαρός που δεν είχε σχεδόν καμία επικοινωνία με το περιβάλλον του, αρχίζει να αρθρώνει λογικές προτάσεις, ενώ οι πρώην μοναχικοί και αδρανείς τρόφιμοι πραγματοποιούν γιορτή, με χαρές και με τραγούδια, στον κήπο του ψυχιατρείου. Άνθρωποι ασθενείς και υγιείς συνδέονται ως ένα σύνολο, που συγκινεί, εμπνέει και τελικά πείθει ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι σύνδεσης με τους ανθρώπους, ότι υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές ζωής και αντιμετώπισης και των πιο σοβαρών προβλημάτων, όπως το αλτσχάιμερ, που δεν θεραπεύεται ριζικά, αλλά δύναται με την κατάλληλη αγωγή, αρωγή ή και αγάπη να εξασφαλίσει μια χαρούμενη και δημιουργική, κατά το δυνατόν, ζωή…
Ο Δημήτρης Γρηγορόπουλος με τις εκδόσεις Κομνηνός έχει γράψει δύο βιβλία.