ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Ο οδηγός «Guidelines for Responsible AI Use in Child Protection in Humanitarian Action» (Κατευθυντήριες Γραμμές για την Υπεύθυνη Χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Παιδική Προστασία κατά την Ανθρωπιστική Δράση) αποτελεί μια διεθνή πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε επίσημα τον Νοέμβριο του 2026 από τη Συμμαχία για την Παιδική Προστασία στην Ανθρωπιστική Δράση (The Alliance for Child Protection in Humanitarian Action), σε συνεργασία με φορείς όπως η UNICEF και την Ομάδα Εργασίας για την Καινοτομία και την Τεχνολογία (ITF).
Γιατί δημιουργήθηκαν αυτές οι οδηγίες
Σε συνθήκες ανθρωπιστικών κρίσεων (πόλεμοι, φυσικές καταστροφές, προσφυγικές ροές), ανθρωπιστικές οργανώσεις και επαγγελματίες αξιοποιούν ολοένα και περισσότερο εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) — από τον εντοπισμό ασυνόδευτων παιδιών και τη διαχείριση υποθέσεων (case management), μέχρι την ανάλυση κινδύνων και τη μετάφραση. Επειδή τα παιδιά σε κρίση αποτελούν μία από τις πιο ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, οι κατευθυντήριες γραμμές έρχονται να καλύψουν το κενό ασφάλειας, ηθικής και λογοδοσίας πριν την ευρεία υιοθέτηση αυτών των τεχνολογιών.
Οι βασικοί πυλώνες του πλαισίου
- Αρχή «Μη Βλάπτειν» (Do No Harm) & Βέλτιστο Συμφέρον του Παιδιού: Κάθε σύστημα ΤΝ πρέπει να αξιολογείται αυστηρά ως προς το αν εκθέτει τα παιδιά σε νέους κινδύνους (π.χ. διαρροή ταυτότητας σε εμπόλεμες ζώνες ή παρακολούθηση) και να εξυπηρετεί αποδεδειγμένα το βέλτιστο συμφέρον τους.
- Ανθρώπινη Εποπτεία (Human-in-the-Loop): Η ΤΝ λειτουργεί αποκλειστικά υποστηρικτικά. Κρίσιμες αποφάσεις που αφορούν την προστασία, την επανένωση οικογενειών ή την ψυχοκοινωνική υποστήριξη ενός παιδιού δεν επιτρέπεται να λαμβάνονται αυτοματοποιημένα από αλγορίθμους χωρίς εξειδικευμένο επαγγελματία.
- Προστασία Δεδομένων & Ιδιωτικότητα: Τίθενται αυστηρά όρια στη συλλογή, αποθήκευση και επεξεργασία ευαίσθητων βιομετρικών, ιατρικών ή κοινωνικών δεδομένων ανηλίκων, ειδικά όταν εμπλέκονται εξωτερικοί πάροχοι τεχνολογίας.
- Αντιμετώπιση Προκαταλήψεων (Bias) & Γλωσσική Συμπερίληψη: Τα μοντέλα ΤΝ συχνά εκπαιδεύονται σε δυτικά δεδομένα και κυρίαρχες γλώσσες, με αποτέλεσμα να υποεκπροσωπούν ή να παρερμηνεύουν το πολιτισμικό και γλωσσικό πλαίσιο παιδιών στον Παγκόσμιο Νότο. Ο οδηγός απαιτεί ελέγχους μεροληψίας πριν την εφαρμογή στο πεδίο.
- Διαφάνεια & Συμμετοχή των Παιδιών και Κοινοτήτων: Οι κοινότητες, οι φροντιστές και τα ίδια τα παιδιά (ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους) πρέπει να ενημερώνονται με κατανοητό τρόπο όταν χρησιμοποιούνται εργαλεία ΤΝ που τα αφορούν.
Σε ποιους απευθύνεται
Ο οδηγός λειτουργεί ως πρακτικό εργαλείο λήψης αποφάσεων για επαγγελματίες παιδικής προστασίας, υπεύθυνους προγραμμάτων ανθρωπιστικών οργανώσεων, δωρητές (donors) και προγραμματιστές/παρόχους τεχνολογίας, προσφέροντας λίστες ελέγχου (checklists) αξιολόγησης κινδύνου σε κάθε στάδιο: από τον σχεδιασμό και τη δοκιμή μέχρι την εφαρμογή και την απόσυρση ενός εργαλείου ΤΝ.
Πηγές:
The Alliance for Child Protection in Humanitarian Action: «Guidelines for Responsible AI Use in Child Protection in Humanitarian Action» (Νοέμβριος 2026) – Innovation and Technology Task Force – ITF
UNICEF: Policy Guidance on AI for Children